بازار «بهینه‌سازی انرژی و محیط زیست» در ماه‌های اخیر رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده است. سید محمدمهدی نوربخش با اشاره به نقش ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان آب، انرژی و محیط زیست که به عنوان نماینده معاونت علمی در کارگروه بازار بهینه‌سازی انرژی حضور دارد، گفت: این ستاد با رصد مستمر جریان‌های این بازار و انجام فرآیندهای مربوط به بررسی و تصویب طرح‌های متقاضی، بسترهای لازم برای مشارکت شرکت‌های دانش‌بنیان در این پروژه‌ها را فراهم کرده است؛ فرآیندی که اکنون محصولات فناورانه داخلی را به اصلی‌ترین بازوهای عملیاتی این بازار تبدیل کرده است.

به گفته این مقام مسئول، در اجرای پروژه‌های ملی اصلاح سیستم‌های روشنایی (اعم از معابر و فضاهای داخلی)، تجهیزات هوشمند و لامپ‌های با راندمان بالای تولید داخل، محوریت اصلی را بر عهده دارند. در این میان، شرکت‌های دانش‌بنیان با تولید سیستم‌های روشنایی پیشرفته، توانسته‌اند سهم عمده‌ای از کاهش توان مصرفی شبکه را به خود اختصاص دهند. این محصولات که با استانداردهای سخت‌گیرانه تولید می‌شوند، جایگزینی اثربخش برای فناوری‌های قدیمی محسوب شده و عملاً بازوی اجرایی وزارت نیرو در این بخش از بازار بهینه‌سازی انرژی هستند.

او ادامه داد: علاوه بر روشنایی، در بخش تجهیزات سرمایشی نیز جایگزینی گسترده الکتروموتورهای فوق‌کم‌مصرف BLDC با نمونه‌های فرسوده، نمونه‌ای بارز از تجاری‌سازی دانش فنی نخبگان ایرانی است.  این الکتروموتورها که با اتکا به دانش بومی طراحی و تولید شده‌اند، با افزایش چشمگیر راندمان، به ابزاری قدرتمند برای مدیریت تقاضا در بخش برق تبدیل شده و گواهی بر توانمندی شرکت‌های دانش‌بنیان در بهینه‌سازی لوازم خانگی هستند.

دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان آب، انرژی و محیط‌زیست با بیان اینکه در بخش کشاورزی نیز، بازار بهینه‌سازی انرژی به میدانی برای عرضه راهکارهای فناورانه تبدیل شده است، خاطرنشان کرد: شرکت‌های دانش‌بنیان با تمرکز بر اصلاح و بازسازی چاه‌های کشاورزی و جایگزینی تجهیزات پمپاژ قدیمی با سامانه‌های پیشرفته و پربازده، نقش پررنگی در کاهش مصرف انرژی و افزایش بهره‌وری مزارع ایفا کرده‌اند. این اقدامات نشان می‌دهد که ورود محصولات دانش‌بنیان به زنجیره تأمین انرژی بخش کشاورزی، علاوه بر کاهش هزینه‌های انرژی برای بهره‌برداران، به پایداری تولید در این بخش استراتژیک کمک شایانی کرده است.

این مقام مسئول تصریح کرد: رشد چشمگیر تعداد مصوبات طرح‌ها (از ۲۰ پروژه در پایان سال ۱۴۰۳ به ۵۵ پروژه در سال ۱۴۰۴) و افزایش سقف معاملات تا ۱۵۰ میلیارد کیلووات‌ساعت، نشان از اعتماد فعالان صنعت به این بازار نوظهور دارد، مدل اقتصادی این بازار که بر پایه «گواهی صرفه‌جویی انرژی» تعریف شده، فرصتی طلایی را برای شرکت‌های دانش‌بنیان ایجاد کرده است تا محصولات خود را نه صرفاً به عنوان یک کالای تجاری، بلکه به عنوان «راهکاری برای افزایش اثربخشی» به فروش برسانند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: این هم‌افزایی میان «تقاضای موجود در بازار انرژی» و «توان عرضه شرکت‌های دانش‌بنیان»، مسیر را برای گذار کشور از اقتصاد سنتیِ انرژی‌بر به اقتصاد بهره‌ور هموار کرده است و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری با هدف تقویت این جریان، توسعه زیست‌بوم نوآوری در صنعت انرژی و حمایت از شرکت‌هایی که با راهکارهای فناورانه خود در صف مقدم بهینه‌سازی مصرف قرار دارند را در اولویت برنامه‌های حمایتی خود قرار داده است.